Venezuela’da 24 Haziran’da meydana gelen iki büyük deprem, Türk inşaat şirketi Summa tarafından yapılan Ciudad Chavez toplu konutlarında ağır yıkıma yol açtı. La Guaira eyaletindeki 196 bloktan yaklaşık yüzde 80’inin (156’ya yakın bina) çöktüğü veya ağır hasar aldığı tahmin ediliyor. Summa ise binaların yapıldığı dönemde yürürlükte bulunan deprem yönetmeliğine uyulduğunu, sarsıntıların tasarımda öngörülen seviyenin iki katına kadar çıktığını açıkladı.
Venezuela’da yaklaşık 3 bin 200 konuttan oluşan ve Hugo Chavez yerleşkesi olarak da bilinen proje, ülkenin en önemli sosyal konut yatırımlarından biriydi. Ancak depremlerin ardından ayakta kalan binaların da büyük bölümünün güvenlik gerekçesiyle yıkılması bekleniyor.
ZEMİN KATLAR TAMAMEN ÇÖKTÜ
Yerleşkede yaşayan Karolyn Sanchez’in evi, dört katlı bir binanın üçüncü katındaydı. Depremler sırasında binanın zemin katı tamamen çöktü. Üst katlar ise oluşan enkazın üzerinde eğik hâlde kaldı.
BBC Türkçe’nin haberine göre; Deprem sırasında Kolombiya’da bulunan 37 yaşındaki Sanchez, felaketi öğrenince Bogota’dan Caracas’a döndü. Sanchez, binada yaşanan can kaybını, “Bu binada yedi kişi öldü” sözleriyle anlattı. Gözyaşlarına hâkim olamayan kadın, “Kolay değil.” dedi.
Bazı kişilerin komşuları ve yakınları tarafından enkazdan çıkarıldığını belirten Sanchez, “Birçok kişi insanları kurtarmak için saatlerce ve günlerce çalıştı.” diye konuştu.
Sanchez, yıllarca çalışarak aldığı eşyalarının tamamına yakınını kaybettiğini belirterek, “İnsanlar maddi şeylerin yerine konabileceğini söylüyor ama belki de bir insanın o eşyalara sahip olmak için yıllarca, on yıllarca ne kadar çok çalıştığını bilmiyorlar” dedi.
YAPI MALZEMELERİ TARTIŞILIYOR
Ciudad Chavez’deki büyük yıkımın ardından binalarda kullanılan malzemeler ve yapıların depreme dayanıklılığı tartışılmaya başlandı.
Yerleşkede 10 yıldan uzun süre yaşayan Sanchez, binaların üzerlerindeki yükü taşıyacak kadar güçlü olmadığını savundu. Sanchez, “Malzeme uygun değildi. Bu kadar ağırlığı taşıyacak kadar güçlü değillerdi” dedi.
Enkazdaki bükülmüş çelikleri, ahşap ve plastik parçaları gösteren Sanchez, “Kartondan yapılmış gibiydiler. İçlerinde alçıpan ve sanırım cam elyafı var; bunlar taşıdıkları ağırlık için uygun malzemeler değil” ifadelerini kullandı.
Binaların çatılarına sonradan yerleştirilen büyük su depoları da tartışmanın bir başka konusu oldu. La Guaira’da sık sık yaşanan su kesintileri nedeniyle çok sayıda kişi çatıya su deposu koymuştu. Bazı dairelere seramik, kaplama ve tuğla eklenmesi de yapıların yükünü artırmıştı.
ŞİRKET AÇIKLAMA YAPTI
Summa, inşaatın başladığı 2001 yılında yürürlükte bulunan Venezuela deprem yönetmeliğine uyulduğunu bildirdi.
Şirket, binalarda betonarme radye temel ile hafif çelik taşıyıcı sistemin birlikte kullanıldığını açıkladı. Projelerin Venezuela makamları tarafından onaylandığını ve inşaat sürecinin yetkili kurumlarca denetlendiğini belirtti.
Summa, zemin etütlerinin Venezuelalı firmalar tarafından yapıldığını ve yapıların belirlenen sismik tasarım değerlerine göre inşa edildiğini kaydetti.
Şirket, depremlerin şiddetinin binaların tasarımında öngörülen seviyenin iki katına kadar çıktığını ve yapıların dayanım kapasitesini aştığını savundu. İlk değerlendirmelere göre sarsıntıların, tasarım standartlarının öngördüğü seviyeden daha güçlü olduğu ifade edildi.
Binaların teknik projede belirlenen yükleri taşıyacak şekilde tasarlandığını belirten şirket, teslimden sonra yapılan değişikliklerin kapsamı bilinmeden bunların yapılar üzerindeki etkisinin değerlendirilemeyeceğini aktardı.
Summa, konutların 10 yıldan uzun süre önce teslim edildiğini, daha sonraki bakım ve değişikliklerde sorumluluk almadığını bildirdi.
Şirket, depremlerden önce kendilerine herhangi bir yapısal sorun iletilmediğini de kaydetti.
İnşaat sırasında maliyeti düşürmek amacıyla malzeme değişikliği yapılıp yapılmadığı sorusuna ise şirket, “Proje süresince hiçbir malzeme değişikliği yapılmamıştır” yanıtını verdi.
Venezuela’da sosyal konutlardan sorumlu Halkın Konut ve Yaşam Alanları Bakanlığı’ndan ise konuya ilişkin açıklama gelmedi.
