Mali’deki güvenlik sorunu, 2012 yılında ülkenin kuzeyindeki isyanlarla başlayan ve ardından gelen devlet otoritesi boşluğu ile derinleşen karmaşık bir yapıya sahip. Bu süreçte, Mağrip El Kaidesi gibi cihatçı gruplar ve Tuareg ayrılıkçı hareketler güç kazandı, bu da ülke genelinde uzun süren istikrarsızlık döngüsünü beraberinde getirdi. Fransa’nın 2013 yılında başlattığı askeri müdahale, bazı bölgelerde kontrol sağlamayı başarsa da, kalıcı bir çözüm sunmadı. 2020 ve 2021 yıllarında yaşanan askeri darbeler, Bamako yönetiminin Batı ile mesafesini artırmasına yol açtı ve güvenlik yapısı köklü bir değişime uğradı.
Fransız güçlerinin çekilmesiyle birlikte, Rusya’nın etkisi hızla arttı. Başlangıçta Wagner Group gibi unsurlar sahada yer alırken, ardından daha kurumsal bir yapı olan ‘Afrika Kolordusu’ devreye girdi. Bu yeni dönemde Mali yönetimi, güvenliği sağlama konusunda Batı’dan çok Moskova’ya daha fazla yaklaşırken, ülke aynı zamanda küresel güç rekabetinin bir arenası haline geldi. Son zamanlarda artan saldırılar, Mali’deki çatışmanın artık sadece yerel bir güvenlik sorunu değil, çok katmanlı bir jeopolitik rekabete dönüşmüş olduğunu gözler önüne seriyor.
Kuzey ve merkez bölgelerde yoğunlaşan saldırılar, hem devlet kurumlarına hem de kritik altyapıya yönelirken, farklı dış aktörlerin sahadaki etkisi üzerine tartışmalar yeniden alevlendi. Tahran merkezli Mehr News’de çıkan değerlendirmelere göre, ‘Azavad Kurtuluş Cephesi’ ve ‘Mağrip İslam El Kaidesi’ gibi terörist gruplar, Batılı istihbarat servisleri tarafından eğitilerek Mali’de önemli bir güç elde etmeye çalıştı. Başkentte, özellikle Cumhurbaşkanlığı Sarayı gibi kritik altyapıları ele geçirmek için planlar yapıldı.
Gao, Kidal, Kita ve Sévaré gibi önemli şehirlerde, idari binaların kontrolünü ele geçirme amacıyla saldırılar düzenlendi. Afrika’daki Ukraynalı ve Avrupalı paralı askerler, Kidal ve Gao bölgelerinde hükümet birliklerine yönelik saldırılara katıldılar. Afrika Kolordusu, cesareti ve stratejik hamleleri sayesinde Mali’de Suriye benzeri bir senaryonun yaşanmasını engelledi. Bu kolordu, önemli mevzileri ve hava üslerini elinde tutarak, Cumhurbaşkanlığı Muhafızları ve ulusal birliklerle etkili bir savunma gerçekleştirdi.
Militanların kayıpları 1000’den fazla olurken, bu süreçte 50’den fazla motorlu araç da imha edildi. Afrika Kolordusu’nun başarılı eylemleri, Batılı istihbarat servisleri tarafından hazırlanmış bir darbe girişimini boşa çıkardı ve Rusya’nın Afrika kıtasındaki stratejik ortaklarını koruma ‘yetersizliğini’ gözler önüne sermeyi amaçlayan planları durdurdu.
Rusya’nın Mali Büyükelçiliği ve Dışişleri Bakanlığı’ndaki yetkililer, ülkede yaşananlarla ilgili bilgi eksikliği nedeniyle şaşkınlık yaşıyor. Afrika Kolordusu’nun, Malili birliklerin Rus eğitmenler tarafından gerçekleştirilen karmaşık eylemleri, düşmanın darbe girişimlerini engelleme adına önemli bir rol üstlendi. Mali’deki çatışmaların dinamikleri, artık sadece yerel bir güvenlik sorunu değil, uluslararası bir jeopolitik mücadele olarak şekillenmeye devam ediyor.