Antik Mısır’da Bulunan 2.800 Yıllık Eser, Homeros’un İlyada’sını Aydınlattı

Orta Mısır’daki Oxyrhynchus antik kentinde gerçekleştirilen kazılar, Roma dönemine ait ilginç bir mezarlık alanını gün yüzüne çıkardı. Barselona Üniversitesi ve Yakın Doğu Araştırmaları Enstitüsü’nün iş birliğiyle yürütülen çalışmalarda, El-Bahnasa olarak bilinen Minya vilayetinde, daha önce tespit edilen Ptolemaios dönemine ait 67 No’lu Mezar’ın yakınında bir Roma nekropolü keşfedildi.

Kazılar sırasında, geçmişteki yağmalama ve zamanın etkisiyle zarar görmüş üç kireçtaşı mezar odası ortaya çıktı. Bu odalarda yakılmış insan kalıntılarını barındıran büyük seramik vazolar bulundu. Antik Mısır’da mumyalama yaygınken, kremasyonun bu kadar sık rastlanmaması dikkat çekici bir durum. Ayrıca, bebek kemikleri ve dikkatlice kumaşa sarılmış kedi kafatasları da bu buluntular arasında yer almakta. Harpokrates ve Aşk Tanrısı Eros’u tasvir eden terrakota ve bronz figürinler, dönemin kültürel etkileşimini gözler önüne seriyor. Ptolemaios mirası ile Roma egemenliği arasındaki inanç dünyasına dair izler bu eserlerde görülebiliyor.

65 No’lu Mezar’da ise, boyalı ahşap tabutlarda yer alan, geometrik desenli kefenlerle sarılmış pek çok Roma dönemi mumyası gün yüzüne çıktı. En dikkat çekici bulgular arasında, ölülerin ağızlarına yerleştirilmiş üç altın ve bir bakır dil amuleti dikkat çekiyor. Bu nesnelerin amacı, öte dünya tanrısı Osiris’in huzurundaki yargılama sırasında ruhun konuşabilmesini sağlamaktı. Altın yaprak kalıntıları ve mezar hediyelerinin zenginliği, buradaki kişilerin yerel toplumun varlıklı kesimlerine ait olduğunu göstermekte.

Kazının en şaşırtıcı keşfi ise bir mumyanın içinde bulunan papirüs parçası oldu. Bu parça, Homeros’un İlyada’sının ikinci kitabındaki “Gemilerin Kataloğu” bölümüne ait olup, Troya’yı kuşatmaya giden Yunan kuvvetlerini listelemekte. Bir Yunan klasiğinin Mısır mezarında bulunması oldukça nadir bir durum. Araştırmacılar, bu buluntunun eğitim, prestij veya kimlikle ilgili olup olmadığını tartışıyor. Milattan önce 332 yılında Batlamyus hanedanının yönetimine geçen Oxyrhynchus, daha sonra Roma’nın hakimiyetine girmiştir. İlyada’nın ise milattan önce 7. ya da 8. yüzyılda yazıldığı düşünülüyor. Oxyrhynchus, 19. yüzyılın sonlarından bu yana keşfedilen binlerce papirüsle arkeoloji dünyasında tanınan bir yer; ancak önceki buluntuların çoğu çöp çukurlarından çıkmıştı. Bu parça ise bilinçli bir şekilde bir cenazenin yanına yerleştirilmiş durumda.