Dünyanın en zorlu vatandaşlık süreçlerinden biri, Vatikan Şehri Devleti’nde yaşanıyor. Bu minik devlet, geleneksel vatandaşlık uygulamalarından farklı kurallara sahip. Vatikan’da doğmuş olsanız ya da burada yaşayan bir ailenin çocuğu olsanız bile, vatandaşlık hakkı kazanmanız oldukça güç. Vatikan pasaportu, sadece Katolik Kilisesi ve bu devlete hizmet eden belirli bir grup için geçerlidir.
Bu özel vatandaşlık hakkı, genellikle Vatikan bünyesinde görev yapan yüksek rütbeli bürokratlar, din adamları ve özellikle İsviçreli Muhafızlar gibi güvenlik personeline verilmektedir. Ancak dikkat çeken bir durum var ki, bu bireylerin görevi sona erdiğinde, Vatikan vatandaşlığı otomatik olarak iptal edilmektedir.
Vatikan’ın vatandaşlık modeli, ömür boyu sürmeyen tek sistem olarak anılmaktadır. Görevleri tamamlandığında, bu kişilerin yasal statüleri sona erdiği için, eski vatandaşlıklarına geri dönmektedirler. Örneğin, İtalya, İsviçre veya başka bir ülke vatandaşı olan bu bireyler, görev sonrası otomatik olarak kendi ülkelerinin vatandaşlığını yeniden kazanır.
Bu nedenle Vatikan, hem geçici hem de kalıcı hak tanımayan bir vatandaşlık modeli ile dünyada benzersiz bir konuma sahiptir.
